alkol-ve-madde-bagimliliginda-bellek-sorunlari

İnsan beyninde, alkol ve madde kullanımı sonucu birtakım değişiklikler oluşmaktadır. Beyin bölgeleri ve nörotransmitter sistemleri, alkol ve madde bağımlısı olan bireylerin etki altında bulunmaktadır. Alkol ve madde tüketimi, beynin ödül sistemi olarak tanımlanan alanı aktive eder ve dopamin seviyesinde artışa neden olur. Dopamin salınımının bilimsel açıdan, doğrudan alkol ve madde kullanımına bağlı olduğu kanıtlanmıştır.

Araştırmaların birçoğunda alkol ve madde bağımlılarında prefrontal ve frontal korteksinde bozulmalara sebep olduğu tespit edilmiştir. Planlama, kontrol etme, karar verme gibi kontrol mekanizmalarını içeren bu bölgelerin tahrip olması yürütücü işlevlerin bozulması ile sonuçlanır. Bu işlev bozukluklarına ek olarak, alkol ve madde kullanımı bellek bozukluklarına da sebep olmaktadır. Bağımlılıkla birlikte, temel bilişsel işlevlerin yer aldığı beyin bölgeleri ile birlikte öğrenme, hafıza ve dikkat gibi birtakım yetiler de zaman içerisinde zarar görmektedir. Bu
yazımızda alkol ve madde bağımlılığının bellek ve hafıza üzerinde ki negatif etkisi üzerinde duracağız.

Sözel öğrenme ve bellek performanslarında azalmanın nedeninin araştırılması sonucunda, uzun süreli ve ağır alkol ve madde kullanımına bağlı olduğu gözlenmiştir. Alkol ve madde kullanımı olan kişiler ile bağımlı olmayan kişiler kıyaslandığında; düşük bellek ve öğrenme performansları ile karşılaşılmıştır. Hafıza, öğrenme ve dikkat performansının yanı sıra tepki sürelerinde yavaşlamaysa uzun süreli ve düzenli alkol ve madde kullanımına bağlı olarak görülmüştür. Uzun süreli alkol ve madde kullanımına bakılarak yapılan bir metaanaliz çalışmasında,
hafıza ve öğrenme bölgelerinde hafif bozulmaların olduğu tespit edilmiştir. İnternet tabanlı yapılan bir çalışmada ise; ekstazi kullanımının uzun süreli bellek problemleriyle daha ilişkili olduğu, esrar kullanımının ise kısa süreli bellek problemleriyle ilişkili olduğu, ortaya çıkmıştır. Yine bu maddelerin kullanımını araştıran bir başka çalışmada ise; çalışma belleği, sözel öğrenme ve odaklanmış dikkat üzerinde olumsuz yönde etkisi olduğu gösterilmiştir.

2009 yılında yapılan anlık ve uzun süreli bellek performansları arasındaki ilişkiyi araştıran bir çalışmada, esrar kullanımı süresinin artmasının, anlık ve uzun süreli bellekteki performansları düşürdüğü bulunmuştur. Aynı araştırmada, görsel bellek süreçleri de değerlendirilmiş, madde kullanımı geçmişi ve sözel bellek performansları ile görsel bellek performansı arasında herhangi bir ilişki bulunamamıştır. Esrar kullanım süresi ve sıklığının artmasının sözel bellek ve öğrenme ile ilişkili bilişsel bozulmalara sebep olduğu saptanmıştır.

Uzun süreli eroin kullanımıyla orantılı olarak, motor algı hızında, odaklanmada, bellek ve dikkatte yavaşlama gibi bozuklukların oluştuğu araştırmalarca saptanmıştır. Eroin kullanım zamanına ve miktarına göre, yukarıda ki bilişsel alanlardaki bozulmalar farklılık göstermektedir. Araştırmaların ışığında; eroin kullanımının kısa süreli bellekte ve çalışma belleğinde bozulmalara yol açtığı gözler önüne serilmiştir. Eroin kullanımına bağlı olarak 2008’ de yapılan araştırmada; uzun süreli bellekte kayıplar olmadığını bunun aksine sözel çalışma belleğinde bozulmaların olduğu saptanmıştır.

2009’da sözel bellek süreçleri değerlendirilen eroin bağımlıları baz alınarak yapılan çalışmada, düşük düzeyde sözel bellek süreçleri performansının eroin kullanımının miktarı ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Eroin kullanımı olan kişilerin 15 kelimelik bir listede 7 kelimeden daha az performans sergilediği ortaya çıkmıştır. Bu bulguya dayanarak, eroin kullanımı olan bireylerin, kısa süreli hafıza performanslarında düşüklük sergilediklerini söylemek mümkündür. Öğrenme ve uzun süreli bellek performanslarındaki düşüş ise; eroin kullanım süresindeki değişimlere göre açıklanmaktadır. Kokain bağımlısı olan 61 kişi üzerinde, 1996’da yapılan bir araştırmada ise, dikkat alanı ve kısa süreli bellek için önemli bozulmaların ortaya çıktığı saptanmıştır. Bir başka
örnek olarak, bilişsel beceriler; örüntü tanıma, sözel akıcılık, planlama ve dikkati diğerine kaydırma becerisi de içerisinde olmak üzere eksikliklerin kronik amfetamin ve eroin kullanıcılarında üst düzeyde olduğu saptanmıştır.

Write a comment:
*

Your email address will not be published.